Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı’nın Doğuşu

Türkiye’nin kuzey-batı kesiminde yer alan Uludağ Dağı eteklerinde yer alan Bursa ve Cumalıkızık, 14. yüzyılın başında Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti kırsal bir sistemin yaratılmasını temsil etmektedir. İmparatorluğun kuruluş sürecinde Bursa, kentin genişlemesini ve mimari ve üslup geleneklerini belirleyen vakıf (kamu yararı) sistemi çerçevesinde külliyelerin oluşturduğu ilk şehir oldu.
Bursa ve Cumalıkızık Osmanlı'nın Doğuşu (1)Kentin spesifik gelişimi kenti, beş sultanın (Orhan Gazisi, I. Murad, Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmed, II. Murad) yağtırdığı camiler, medrese (okul), imarets (halk mutfakları), mezarlar ve hamamlardan oluşan bir yer yaptı. Sosyal, kültürel, dinsel ve eğitimsel işlevlere sahip merkezler olarak nitelendirilen bu mekanlar şehrin sınırlarını belirledi. Evler külliyelerin yakınında inşa edildi ve zaman içinde külliyelerin çevresindeki semt haline geldi. Külliyeler, vakıf sistemi yüzünden kırsal alanlarla da ilişkiliydi. Örneğin, Cumalıkızık’ın bir vakfa (külliye) ait olduğu anlamına gelen bir vakıf köyü olarak amacı, tarihsel belgelerde belirtildiği üzere, Orhan Gazi Külliyesi’ne gelir sağlamaktı. Bursa, benzeri görülmemiş bir kentsel planlama süreci geliştiren yenilikçi ve ustaca bir sistemle ilk Osmanlı sultanları tarafından yaratılmıştır ve yönetilmektedir. Ticari hayatı sürdürmek için yarı dini Ahi kardeşlik örgütlerini kullanmak ve Waqf (Külliyeleri ve köyleri ile ilgili) Kamu Vakıf Sistemini en iyi şekilde değerlendirmek için komşulukların oluşturulmasından önce tüm kamu altyapı hizmetlerini sağlayan çekirdekleri külliye kurdu. Bu merkezler, dünyanın en hızlı büyüyen imparatorluklarından biri için canlı, sürdürülebilir yeni bir sermayenin hızlı bir şekilde kurulmasına izin verdiler. Osmanlı İmparatorluğunun ilk başkenti olan Bursa, sonraki Osmanlı şehirlerinin gelişimi için bir öneme sahipti. Bursa ve Cumalıkızık, Anadolu’dan Yemen’e uzanan ve yüzlerce yıldır Avrupa ve Kuzey Afrika’nın bir bölümünü kapsayan, “Bursa tarzı” olarak adlandırılan benzersiz bir mimari plan geliştiren bir imparatorluğun Osmanlı padişahlarının başkentlerini göstermektedir . Bursa, Osmanlı döneminin önemli tarihî olayları, mitleri, fikirleri ve gelenekleriyle doğrudan bağlantılıdır.
Bursa ve Cumalıkızık, ilk beş Osmanlı padişahı tarafından bütünleşmiş olarak geliştirilmiş olup, 14. ve 15. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğunun doğuşunu göstermektedir. Külliyelerde kullanımda ve işlevde değişiklikler meydana geldi ancak belgelenmemiştir. Örneğin Muradiye kompleksinde, halk mutfağı bir restoran, fiziksel olarak zorlu insanlara yönelik bir merkez olarak kullanılmaktadır. Yeşil medrese şimdi Türk İslam Eserleri Müzesi.

You may also like...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir